Smerige hypocriet.

‘Jullie denken toch niet dat ik hier het knusse gezinnetje ga spelen?’ zei Hannah toen ik haar vroeg om even stil te staan en te beseffen dat we het samen nog niet zo slecht hadden. Akkoord, het was net in een drukke winkelstraat dat ik de behoefte kreeg om haar te wijzen op het hier en nu. Maar is het nu zo verkeerd om haar de basis van mindfulness bij te brengen? Soit, na een flinke stadswandeling zei ze: ‘Ik ga nooit meer met jullie samen op stap. Het is net alsof ik twee pubers moet uitlaten. Zooooo vermoeiend.’ Inderdaad, ze had die middag een zware taak verricht : voortdurend opletten of haar ouders niet te luid praatten, of ze niet te te lang naar voorbijgangers keken (met speciale aandacht voor haar vader die het vrouwelijk schoon in de stad bewonderde), of ze niet te vlug contact legden met vreemde mensen (met speciale aandacht voor haar moeder die met eender wie een praatje maakte). En het aller-aller-ergste waren de grappen die haar vader maakte. ‘Mam, jij mag hem niet aanmoedigen! Als jij lacht, gaat hij nog meer onzin vertellen.’ Dus moeder mocht niet lachen met vaders grappen, een flauwe glimlach mocht nog net.

Toen we tegen de avond in de auto stapten om weer naar huis te rijden (Hannah bleef op kot achter), kregen we allebei een afscheidszoen. Oef, toch nog een geslaagde dag in haar ogen? De motor startte en ik opende nog vlug het autoraampje voor een laatste begroeting. Dochterlief keek met een kritische blik naar binnen en zuchtte:  ’Jullie hebben elkaar gevonden,’ zei ze. ‘Twee gekken bij elkaar. Maar ik wil daar niet bij horen.’

‘Een Vlag & Wimpel,’ zeg ik.

‘Met welk boek?’ vraagt hij.

‘Hoe met welk boek?’ reageer ik. Hij kent dus niet eens de titel van mijn laatste boek.

Hij voelt dat hij is tekort geschoten en doet een poging om het goed te maken. ‘Aha, met je boek Een Vlag en Wimpel.‘ Hij tuurt tevreden naar zijn scherm. Omdat ik stomverbaasd blijf zwijgen, gaat hij verder. ’Gefeliciteerd, maar ik wist niet dat jij een boek had geschreven met als titel Een Vlag en Wimpel.’

Ik schud mijn hoofd. ‘De titel is Beu, de prijs is een Vlag & Wimpel.’

Ik moet dringend koffie. Even later komt hij aan de keukentafel zitten. Onderneemt hij nog een laatste poging om het goed te maken?  ’Enne… verdien je iets met die prijs?’ vraagt hij.

‘Nee, het is een eervolle vermelding.’

Hij zucht. ‘Die prijs… die Vlag & Wimpel kost dus alleen maar geld: een nieuwe jurk, een afspraak bij de kapper, een 1ste klas treinticket naar Amsterdam…’

Ik neem een slok. ‘En een overnachting in een vijfsterrenhotel.’

Nu is het herlezen van een boek voor mij het toppunt van onthaasting. Steeds dezelfde muziek beluisteren, doe ik praktisch elke dag. Een film tweemaal bekijken, overkomt mij steeds meer. Waarom zou ik dan niet dezelfde roman twee keer lezen? Het verhaal ken ik al, dat zal me niet meer verrassen. Maar de onderliggende betekenis zal misschien duidelijker worden (als die er tenminste inzit). Bovendien kan ik beter van het vakmanschap van de schrijver genieten omdat ik niet meer bezig hoef te zijn met de plot.  Wat doet de auteur om de lezer in het verhaal te trekken en te houden? Welke mooie zinnen vallen mij op? Hoe roept de auteur een bepaalde tijd, sfeer en plaats op? Bij een goed boek lijkt het gemakkelijk, alsof het vanzelf gaat. Een stuk van ons wil niet zien dat er aan de tekst heel hard gewerkt is, dat het boek misschien wel tien versies heeft gekend, dat de auteur een geduldige timmerman is die elk woord zorgvuldig kiest. Eigenlijk kan je de grootsheid van een boek toetsen aan het feit dat je er bij een tweede lezing nog meer van genoten hebt.

Je zou de mooie momenten in je leven moeten kunnen herbeleven, zoals je een boek herleest. Je kiest uit je herinneringen een gebeurtenis zoals je in de bibliotheek een boek kiest en je beleeft dat moment opnieuw. Een ontmoeting waarbij je een vriend voor het leven hebt gemaakt? Een bijzondere reis in een ander werelddeel? De eerste nieuwjaarsbrief van je kind? Een wandeling in de sneeuw met je geliefde? Je drukt een toets in en je maakt het moment nog een keer mee. Precies op dezelfde manier als toen. Maar wel bewuster en intenser. Want de eerste keer was alles veel te vlug voorbij.

Laat de wereld maar razen. Ik ga een boek lezen. Voor de tweede keer.

Blijkbaar communiceer ik met mijn hond op een totaal andere manier dan met mijn partner. Namelijk kort maar altijd liefdevol. ‘Goed zo!’ of ‘Ga je mee?’ zijn uitdrukkingen die ik met het grootste enthousiasme uitspreek. En als ik ‘Mooie jongen’ fluister, beginnen zijn ogen te twinkelen. Die van mijn hond, bedoel ik. Maar Bor is nu eenmaal een knapperd. Hij heeft glanzend bruin haar, donkere ogen en is stevig gebouwd. Bovendien staat hij altijd klaar om mij te helpen. ‘Wat kan ik voor je doen?’ lees ik in zijn blik. Dat kan ik van mijn man niet zeggen. Er zijn nog zoveel klussen in huis die moeten geklaard worden. Hoe dikwijls ik ook smeek, hij begint er niet aan. Geen tijd, geen zin, te moe.Mocht mijn hond een man zijn… het huis zou perfect in orde zijn. De schilderijen opgehangen, de muren geverfd, de kraan hersteld. Maar jammer genoeg blijft mijn hond een hond. En mijn man een man.‘Heb je honger?’ vraag ik even later. ‘JA!’ roept mijn man.‘Het was niet tegen jou,’ roep ik. Natuurlijk weet hij dat maar hij wil mij eraan herinneren dat de koelkast leeg is. En terwijl ik de honden hun brokken geef, neem ik mij voor mijn man in de toekomst iets liefdevoller aan te spreken. Misschien dat die klussen in huis dan ook sneller gedaan worden.

De volgende ochtend sta ik in de badkamer. Ik besluit van mijn goede voornemens meteen werk te maken. Vandaag nog. Op het moment dat ik mijn man goeiemorgen wil wensen, hoor ik hem praten. Ik zet de deur op een kier en kijk op de gang. Daar zit hij op zijn knieën en streelt de hond, zíjn hond, zíjn driejarig teefje. ‘Dag meisje,’ zegt hij zachtjes. ‘Dag mooiste meisje van heel de wereld.’

‘Heb je het tegen mij?’ vraag ik hem.

Hij is een ochtendmens, ook op vakantie. Misschien nog fanatieker op vakantie. Want er is vanalles te zien en er moet gereden worden. Langs kronkelwegen, bergroutes, dorpsstraten. Rond een heuvel, op een heuvel, door een dal. Hij heeft plezier in het rijden en wordt nog gelukkiger als hij – van achter zijn stuur – omringd wordt door prachtige landschappen. Dubbel plezier dus. En ik? Ik word alleen maar misselijk van die bochten. Rijplezier? No way. Een hemels zicht? Tuurlijk wel, maar het hoeft ook weer niet achter elke bocht. Bovendien volgt mijn man de kaart niet. Hij belooft het wel, maar doet het niet. Met hem ga je niet recht op je doel af, nee, wat dacht je, hij draait zo maar ergens in en kijkt wel waar hij uitkomt. Het liefst verdwaalt hij want op die manier leer je de streek kennen. Vandaag heb ik geen zin om hem te volgen. Ik wil niet zo nodig nieuwe oorden ontdekken en misselijk worden. Ik heb genoeg aan de prachtige plek waar we verblijven: een afgelegen quinta in Portugal, aan de uitlopers van Serra da Estrella. Een gerestaureerd huisje met zicht op de heuvels, met zon op mijn terras en alleen maar het geluid van krekels.

Dus vandaag rijdt mijn man alleen rond en ik maak me de plek eigen die nog twee dagen mijn thuis is. Zoals een hond zijn terrein afbakent, zo spreid ik zorgvuldig enkele persoonlijke voorwerpen uit die mij dierbaar zijn: een boek, een schrift, een agenda. Ik maak een kop koffie, streel de hond van het gezin en word rustig. En later – hoeveel later weet ik niet want de tijd staat hier stil – lees ik Vila Pouca. Kroniek van een dorp van Gerrit Komrij. Het boek werd mij aanbevolen en uitgeleend door de vriendelijke gastheer. Het gaat over de streek waar de auteur trouwens zelf ook woont. Komrij schrijft: ‘In een stad liggen de drama’s en geheimen voor het oprapen. Een dorp geeft zich niet makkelijk gewonnen. Je moet een dorp leren lezen.’

www.castanheiro.nl

“En hoe gaat het in de liefde?” vroeg ik aan een vriendin die ik lange tijd niet meer gezien had. “De liefde?” zei ze. Op haar achtenveertigste zag ze er fantastisch uit. Haar ogen fonkelden, ze bloosde een beetje. Oké, het was duidelijk. Mijn vriendin had een nieuw lief. Het geluk droop van haar af. “Kom op,” zei ik. “Vertel.” Tot mijn verbazing aarzelde ze even. “Toe, we zijn toch hartsvriendinnen.” Ze knikte. “Tja, ik heb de relatie lang tegengehouden. Maar uiteindelijk ben ik toch door de knieën gegaan.” ”Tegengehouden?” vroeg ik. Ze boog zich naar me toe en fluisterde: “Pieter is twintig jaar jonger dan ik. Ik kon zijn moeder wel zijn.” Vlug schoof ik naar het puntje van mijn stoel. Dit zou een zéér boeiend gesprek worden. “En weet je wat zo spannend is?” glunderde mijn vriendin. “Hij is… stikjaloers. Kan je je dat voorstellen?” Ze verwachtte geen antwoord. “Ik hoef nog maar te kijken naar een andere man of hij doet iets om mijn aandacht te trekken. Heerlijk, toch?” Nee, zo heerlijk vond ik dat niet. Soit, hoog tijd voor een dieptegesprek. “En de sex?” vroeg ik zo achteloos mogelijk. Ze wachtte even en zuchtte. “Vermoeiend. Elke avond minstens twee uur. Weet je, dat is totaal nieuw voor mij!” Ik knikte en zweeg. Plotseling werd mijn vriendin serieus, alsof de stilte haar aan iets vervelends deed denken. “Vorige week zei ik hem: ‘Pieter, ik ben geen twintig meer. Vandaag of morgen ben ik in de menopauze. Besef je wel wat dat betekent?’ En weet je wat hij antwoordde?” Ze wachtte op een reactie van mij. Ik schudde mijn hoofd. “Eu… nee.” ”Hij zei: ‘Poeske, jij komt niet in de menopauze. Jij wordt nooit oud.’ Zo lief van hem, vind je niet?” Ze wuifde met de menukaart voor haar gezicht. Als afkoeling. Daarna pakte ze een zakdoek en depte het zweet op haar voorhoofd. “Heb jij het ook zo heet?” vroeg ze puffend.

Ooit zou het moment komen waarop ik de laatste column zou schrijven in het Magazine van Het Belang van Limburg en de Gazet van Antwerpen. Inderdaad, bij het 253ste nummer was het zo ver: na vijf jaar werd de wekelijkse column stopgezet. Reden? Niet duidelijk.
Nuchter blijven, dacht ik. Nieuwe kansen, nieuwe mogelijkheden. Het is niet omdat de column van de ene dag op de andere wordt opgedoekt, dat ik stop als columnist. De schrijver in mij houdt immers geen rekening met herstructureringen en beleidsbeslissingen.
De schrijver schrijft. Of hij nu betaald wordt of niet, hij moet schrijven.

Beste lezer, uw leesplezier biedt mij de grootste voldoening. Dat gevoel is onbetaalbaar.
Bedankt voor al uw reacties bij de stopzetting van de column.

Wilt u graag nieuwe columns lezen?
Dan bent u hier aan het juiste adres. Binnenkort bied ik u regelmatig een nieuwe column aan. Alvast veel leesplezier!

De column van Kaat Vrancken verscheen vanaf 2005 tot 2010 elke week in het Magazine, de weekendbijlage van
Het Belang van Limburg en De Gazet van Antwerpen. Na vijf jaar werd de column plotseling stopgezet.